![]() |
ภาพจาก สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข |
คำนำ : สำนักข่าวเดลีเมล์ ตีพิมพ์เรื่อง "สารพัดยอยุงแสนยุ่ง" และ อ.อนาฮัด โอ'คอนเนอร์ ตีพิมพ์เรื่อง "จริงไหม: ยุงชอบกัดผู้หญิง" ใน นิวยอร์ค ไทมส์ ผู้เขียน (นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์) จึงเล่าสู่กันฟังใน บล็อกบ้านสุขภาพ
TSR99Blog ขออนุญาตจัดข้อความและปรับปรุงเรียบเรียงเนื้อหานิดหน่อย เพื่อให้สะดวกในการอ่านใน Blogger ครับ
หมอวัลลภ ท่านเกริ่นในบทความว่า
โลกเบี้ยวใบนี้มียุงมากกว่า 3,500 สายพันธุ์ (สปีชีส์ / species) ยอยุงแสนยุ่งเหล่านี้เป็นนักมังสวิรัติ (vegetarians) กินน้ำหวานจากดอกไม้ (nectar) เกือบตลอดชีวิต จะ "ไม่มังฯ (มังสวิรัติ)" เฉพาะยุงตัวเมีย ตอนจะสร้างและวางไข่ เพื่อให้ได้สารอาหารเพิ่มขึ้น การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ยุงชอบ "เป้า (target)" ใหญ่มากกว่าเล็ก ชอบกัดคนตัวโตมากกว่าคนตัวเล็ก ชอบคนอ้วนมากกว่าคนผอม ยุงชอบคนท้องมากกว่าคนไม่ท้อง
ยุงมีแนวโน้มจะเลือกกัดคนบางคนมากเป็นพิเศษ ซึ่งยังไม่ทราบแน่ว่า ทำไม การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ปัจจัยต่อไปนี้ดึงดูดยุงมากเป็นพิเศษ
![]() |
ภาพจาก doyouknow.in.th |
(1) คาร์บอนไดออกไซด์ : ยุงมีอวัยวะตรวจจับแก๊สนี้อยู่ที่ขากรรไกรบน ตรวจจับได้ในระยะเกือบ 50 เมตร คนตัวโตหรือตัวหนัก คนที่มีอัตราการเผาผลาญกำลังงานสูง เช่น ทำงานหนัก ออกกำลังหนัก เป็นไข้ ปล่อยแก๊สนี้มาก ถ้ามีลมพัดแรงหรือการระบายอากาศดีมากจะทำให้แก๊สนี้พัดออกไปจากตัวได้เร็ว คนจึงถูกยุงกัดได้ง่ายขึ้นในที่อับลม
(2) กลิ่นตัว-กลิ่นเหงื่อ : คนเรามีสารเคมีที่ระเหยออกจากผิวหนังประมาณ 500 ชนิด ทำให้มีกลิ่นตัวไม่เหมือนกัน ยุงชอบกลิ่นตัวของคนบางคนและเลือกที่จะกัดคนบางคนก่อนคนอื่น ยุงมีตัวรับกลิ่นรูปร่างคล้ายเสาอากาศ TV ที่หัว ตัวอย่างกลิ่นที่ยุงแมลงรับกลิ่นได้ คือ เหงื่อ กรดแลคติค กรดยูริค ออคเทนอล (octenol)
(3) อุณหภูมิ-ความร้อน : ยุงชอบคนตัวร้อนตัวอุ่นมากเป็นพิเศษ คนที่ทำงานหนักหรือออกกำลังตอนค่ำ จะเสี่ยงยุงมากขึ้น และเสี่ยงมากกว่านั้นถ้านุ่งผ้าถุงหรือโสร่ง (ยอยุง... ชอบมุดถ้ำ)
(4) ตั้งครรภ์-มีท้อง : คนที่ตั้งครรภ์มักจะตัวอุ่นหรือร้อนขึ้น เหงื่อออกง่ายขึ้น การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า คนท้องตัวอุ่นหรือร้อนมากขึ้น 0.72 องศาเซลเซียส เพิ่มเสี่ยงถูกยุงกัด 2 เท่าของคนไม่ท้อง
(5) แอลกอฮอล์ : ปี 2002/2545 การศึกษาจากญี่ปุ่น อาสาสมัคร 13 คน ให้ดื่มเบียร์ 1 ขวด พบว่า การดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มเสี่ยงยุงกัด กลไกที่เป็นไปได้ คือ แอลกอฮอล์ทำให้อุณหภูมิที่ผิวหนังเพิ่มขึ้น และกลิ่นตัวแรงขึ้น การศึกษาจากฝรั่งเศสในปี 2554 ทำในกลุ่มตัวอย่าง 15 คนพบว่า เบียร์เพิ่มเสี่ยงยุงกัดเช่นกัน
(6) คนโสโครก : การศึกษาจากเนเธอร์แลนด์ ปี 2011/2554 พบว่า ยุงอาฟริกันชอบคนที่มีจำนวนแบคทีเรียผิวหนังสูง การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ยุงเขตร้อนที่เป็นพาหะเชื้อมาลาเรีย (ไข้จับสั่น) ชอบคนที่มี "กลิ่นเท้า" แรง
(7) กลิ่นไล่ยุง : นักวิทยาศาสตร์พบว่า คนบนโลก 1/10 ปล่อยกลิ่นไล่ยุงได้ (แต่กันยุงไม่ได้ 100%) ตัวอย่างกลิ่นไล่ยุง เช่น กลิ่นคีโตน (ketones) กลิ่นคล้ายผลไม้สุกงอมมากใกล้จะเน่าเสีย (sicky sweet fruit) ฯลฯ คนบางคนมีสารนี้ในกลิ่นตัวมากกว่าคนทั่วไป คนไข้เบาหวานที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงจนช็อคมีสารนี้เพิ่มขึ้น นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่า กลิ่นคีโตนคล้ายกลิ่นผลไม้สุกงอมอาจทำให้ยุงสับสนเลยไม่ค่อยอยากกัด เช่น งงว่า เอ! นี่มันคนหรือต้นไม้
![]() |
ภาพจาก thainannyclub.com |
(8) ยุงกัดเจ็บไม่เท่ากัน : คนบางคนแพ้ยุง โดนหน่อยก็คัน
(9) กลุ่มเลือด : การศึกษาจากญี่ปุ่น ปี 2004/2547 พบว่า ยุงมีแนวโน้มจะกัดคนที่มีเลือดกรุ๊ป O เป็น 2 เท่าของกรุ๊ป A ส่วนกรุ๊ป B จะอยู่กลางๆ คนไทยมีเลือดกรุ๊ป O มากที่สุด รองลงไปเป็น B A และ AB ตามลำดับ
(10) สีเสื้อ : การศึกษาจากมหาวิทยาลัยฟลอริดา สหรัฐฯ พบว่า ยุงแต่ละสายพันธุ์ชอบเสื้อผ้าสีไม่เหมือนกัน ชอบคนสวมเสื้อผ้าสีเข้มมากกว่าสีอ่อน
หมอวัลลภ ท่านได้สรุปเรื่องสีที่น่าสนใจในช่วงท้ายเอาไว้ว่า
ถ้าเป็นแมลงอื่น เช่น ผึ้ง ต่อ แตน ฯลฯ มักจะชอบสีค่อนไปทาง "ฟ้า-น้ำเงิน" กลไกที่เป็นไปได้ คือ แมลงมองเห็นสีฟ้า สีน้ำเงิน ไปจนถึงอัลตราไวโอเลต (ultraviolet หรือ UV) ได้ดีกว่าคน ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ถ้าเป็นพื้นที่เสี่ยงแมลงกัดต่อยให้หลีกเลี่ยงการปลูก ดอกไม้สีฟ้า-น้ำเงิน ให้มากที่สุด หลีกเลี่ยงการปลูก ดอกไม้สีเขียว-แดง รองลงไป หรือถ้าต้องการให้แมลงมารบกวนน้อยหน่อยตอนกลางคืนให้เลือกใช้ ไฟสีไปทางเหลือง เพราะจะดึงดูดแมลงน้อยกว่า
และ
ยอยุงแสนยุ่งไม่เป็นอย่างนั้น สีอะไรก็กัดได้หมด ทางที่ดี คือ ติดมุ้งลวด กางมุ้งไว้ และอย่าลืมติดมุ้งลวดห้องน้ำด้วย เพราะยุงชอบกัดเนื้อเยื่ออ่อนในร่มผ้ามากเป็นพิเศษ และอย่าลืม ล้างมือ ล้างเท้า อาบน้ำตามโอกาส เพราะยุงมีแนวโน้มจะชอบกัด "คนกลิ่นแรง"
0 ความคิดเห็น:
Post a Comment